Tiếng giục từ đầu hàng kéo tôi ra khỏi một khoảng tối đặc quánh. Tôi chớp mắt, thấy đầu ngón tay mình đang siết cây bút bi buộc dây vào mép quầy, sợi dây nhựa đã mòn bóng vì bị kéo qua kéo lại cả nghìn lần. Trước mặt là một người đàn bà gầy, nón lá chụp kín tới lông mày, tay vò nhàu cuốn sổ mua hàng bìa xanh.
Bà ta gõ mạnh lên mặt quầy, rồi nói tiếp khi thấy tôi vẫn đứng yên.
“Này cô bé, cân nốt cho tôi lạng đường! Đứng ngẩn ra đấy làm gì?”
Tôi cúi xuống cái cân đĩa, và bàn tay tự làm việc trước khi đầu óc kịp hiểu chuyện. Tay trái đặt quả cân lên đĩa, tay phải múc đường từ bao vải bằng chiếc muôi gỗ đã nhẵn cán, rồi nhích từng chút một cho kim cân chạy về đúng vạch. Đường rơi xuống tờ giấy gói, trắng và mịn. Cái cân này tôi đã dùng hàng vạn lần, đến mức nhắm mắt cũng biết nó nặng nhẹ thế nào, nên lúc ấy tôi tin chắc mình không nằm mơ.
Tôi gấp giấy gói lại, đưa qua quầy, và người đàn bà nhận lấy mà không thèm nhìn tôi lấy một cái. Bà ta đếm tiền bằng cách liếm ngón tay, rồi đi ra cửa, để lại mùi mồ hôi và mùi bụi phấn của hàng vải.
Phía quầy gạo bên cạnh, mẹ tôi đang đẩy chiếc thúng về phía khách. Tóc mẹ vẫn đen, chưa có sợi bạc nào lộ ra dưới chiếc khăn vuông buộc gọn sau gáy, và đôi tay mẹ, đôi tay tôi từng thấy run rẩy trên giường bệnh viện những năm cuối đời mẹ, vẫn vững vàng đặt lại quả cân cho đúng chỗ. Tôi muốn nhìn mẹ lâu hơn. Nhưng mẹ đã ngoái lại, cau mày.
“Ốm đấy à? Mặt xanh thế kia.”
“Dạ không sao mẹ.”
Tôi nén lại thứ gì đó đang nghẹn lên ở cổ họng, rồi lỡ miệng hỏi, giọng nghe lạ tai ngay cả với chính mình.
“Mẹ ơi, hôm nay là ngày mấy rồi ạ?”
Mẹ nhìn tôi như nhìn một đứa trẻ vừa nói sảng.
“Con hỏi gì kỳ thế. Quên bóc lịch rồi chứ gì.”
“Dạ, con quên bóc lịch. Tí nữa con bóc.”
Chị Thu từ quầy vải bên cạnh bật cười, tiếng cười to và nhanh như mọi thứ chị làm.
“Con bé Hạnh hôm nay đờ đẫn thế hả chị Sen. Chắc tối qua lại đọc sách đến khuya.”
Mẹ thở dài một tiếng.
“Thôi.”
Rồi mẹ quay đi cân gạo tiếp. Tôi buông cây bút bi, tìm cớ đi sang góc quầy vải, nơi treo tờ lịch bóc hằng ngày.
Tờ lịch vẫn còn nằm ở ngày hôm trước. Tôi bóc nó đi, và tờ bên dưới ghi thứ Ba, ngày 3 tháng 9 năm 1985. Tôi đứng đó, các ngón tay chạm vào mép giấy mỏng, và nhẩm trong đầu. Ngày 14 tháng 9. Còn đúng mười một ngày nữa. Trong sổ mua hàng của người đàn bà nón lá vừa rồi, tôi cũng đã thoáng thấy phiếu gạo tháng 9 đóng dấu rõ ràng. Hai thứ ấy khớp với nhau, khớp đến mức tôi không còn có thể tự lừa mình được nữa.
Tôi không nói với ai. Không nói với mẹ, không nói với chị Thu đang tò mò nhìn tôi qua vai, càng không nói với thằng Tí, em trai tôi, giờ này còn đang chạy rông ngoài phố. Có những chuyện nói ra chỉ làm người ta sợ hãi, và có những chuyện người ta sẽ không tin dù có nghe thấy tận tai. Tôi quyết định nhìn trước, đếm trước, và giữ im lặng cho đến khi nào tôi chắc chắn.
Buổi chiều trôi qua chậm chạp, như mọi buổi chiều của thời bao cấp. Khách đông dần rồi thưa dần. Loa phường rè rè phát bản tin lúc năm giờ chiều, giọng đọc đều đều về vụ mùa và các chỉ tiêu thi đua. Trên bao gạo cạnh quầy, con mèo tam thể nằm co ro, đôi mắt lim dim, nhưng thỉnh thoảng nó lại mở mắt ra, nhìn chằm chằm về phía cửa sổ nhỏ của kho ở cuối dãy. Chỗ đó chẳng có chuột nào để bắt. Tôi biết điều đó, vì tôi đã từng ở đây, nhưng lúc ấy tôi chỉ nghĩ con mèo lười và thôi không để ý nữa.
Gần sáu giờ, mẹ khóa tủ, đếm lại tiền trong ngăn kéo rồi đóng cửa hàng. Trước khi đi, mẹ lôi từ dưới ngăn kéo ra một xấp phiếu xuất kho dày, buộc sơ bằng sợi dây thun. Mẹ lật vài tờ, ký nguệch ngoạc ở góc mỗi tờ theo thói quen, không đọc lại dòng nào.
“Phiếu điều chuyển nội bộ. Mai chú Tuyển qua lấy.”
Rồi mẹ nhét xấp phiếu vào ngăn kéo, khóa lại, và chìa khóa được bỏ vào túi áo. Tôi thoáng thấy độ dày của xấp phiếu, dày hơn tôi tưởng nhiều, nhưng chưa kịp đếm thì cửa hàng đã có tiếng bước chân chạy vội từ ngoài sân vào.
Thằng Tí thở hồng hộc, tóc bết mồ hôi, cái áo sơ mi trắng dính đầy bụi đường. Nó đứng giữa cửa hàng, xòe bàn tay ra trước mặt tôi, lòng bàn tay còn đỏ vì nắng.
“Chị Hạnh, cho em tiền nộp quỹ lớp. Mai phải nộp không thì cô giáo ghi tên.”
Nhìn bàn tay nhỏ xíu ấy, tôi bỗng nhận ra thằng em mình mới mười hai tuổi. Mười hai tuổi, còn chưa biết đời có những món nợ nào đang đợi ở phía trước. Tôi cúi xuống để giấu đôi mắt đang cay xè, và trong đầu chỉ có một ý nghĩ: phải đưa nó về nhà trước khi mẹ nhìn thấy mắt tôi đỏ.