Ba giờ mười sáng, Thanh mở mắt trước khi có tiếng gì đánh thức anh. Gác tiệm tối om, chỉ có ánh đèn đường hắt qua ô cửa sổ nhỏ, và từ dưới tầng một vọng lên thứ tiếng anh đã quen từ hồi còn bé: hơn bốn mươi chiếc đồng hồ treo trên tường đang tích tắc, mỗi chiếc lệch nhau vài giây, nên nghe như mưa rơi trên mái tôn.
Anh nằm yên, không nhúc nhích, và bắt đầu đếm.
Một, hai, ba. Đếm đến một trăm thì anh quên mất mình đang đếm gì, rồi lại phải bắt đầu từ đầu. Đó là cách anh vẫn dùng từ mười năm nay, từ cái đêm đầu tiên anh nằm trên gác này một mình, khi cái bàn làm việc của cha vẫn còn nguyên dưới nhà và cửa cuốn kéo xuống cái rầm như muốn đóng luôn cả tiệm lại.
Anh biết mình không ngủ lại được. Ngày nào cũng vậy, cứ đúng giờ này là mắt anh mở ra, như thể trong người có một cái chuông không ai tháo được. Anh ngồi dậy, khoác áo, xuống cầu thang bằng gỗ kêu ọp ẹp dưới chân.
Dưới tầng, anh bật đèn bàn. Bộ máy đồng hồ quả lắc của một ông khách ở ngõ Hàng Bông vẫn đang nằm trên khăn vải, chờ anh lau dầu. Anh cầm lấy cây kim dầu, cúi xuống làm việc, và cứ thế cho đến khi ô cửa kính bắt đầu xám lại. Anh không nghĩ về cha. Anh chỉ nghĩ về mười chín cái bánh răng nhỏ xíu và cái lò xo đã mỏi, và đó là cách duy nhất để qua được đêm.
Mười năm rồi. Cha anh, ông Lê Văn Khải, đi đâu đó vào một đêm tháng mười một và không bao giờ quay về.
Sáng hôm sau, hai mươi mốt tháng mười, cửa cuốn bị ai đó đập ầm ầm từ bên ngoài trước giờ mở tiệm.
Thanh vừa kéo được nửa cánh cửa thì một bóng người đã len vào, kèm theo một giọng nói to đến mức mấy chiếc đồng hồ treo gần cửa như cũng giật mình.
“Thằng bé nhà Khải đâu rồi? Sao tiệm tối om thế này? Ẩm quá, mùi dầu máy nồng cả ra ngõ.”
Bà Ngô Thị Tuyết đứng giữa cửa, bảy mươi tư tuổi, tóc bạc búi gọn, tay xách một cái túi nilon đựng cái gì đó nặng trĩu. Thanh nhận ra bà ngay, bà ở ngõ bên cạnh, bán xôi sáng và nhớ tên tuổi của gần hết người trong khu.
“Bà ngồi đi ạ. Cháu mở đèn đã.”
“Ngồi đâu? Ghế đầy đồ thế kia. Gầy quá, cháu gầy hơn hồi Tết rồi đấy, có ăn cơm không đấy? Mẹ cháu nói cháu không chịu ăn.”
Thanh bật công tắc đèn trần, rồi quay lại nhìn bà. Bà đang đưa mắt quét khắp tiệm, từ bức tường đồng hồ đến cái ngăn kéo cũ kỹ phía sau quầy, và không hiểu sao ánh mắt bà dừng lại ở đó lâu hơn bình thường.
“Bà đến có việc gì ạ? Sao hôm nay bà lại...”
“Việc gì? Thì mang đồ đến trả cho cậu chứ việc gì. Bà nói to thế này cháu có nghe không? Bà bị nặng tai rồi, lúc nào cũng phải hét.”
Thanh định hỏi tiếp, nhưng bà đã đặt cái túi lên quầy, vừa lôi ra một cái hộp bánh quy thiếc cũ vừa lải nhải chuyện ngõ Thọ Lão năm nào, chuyện hồi đó nhà ông Lực còn đông người, chuyện cái cây sấu bị chặt. Anh đứng đợi. Anh quen cách người già đi vòng quanh một chuyện khó nói, và anh biết nếu cắt ngang thì bà sẽ đi vòng xa hơn nữa.
Cuối cùng bà mở nắp hộp.
Bên trong là một chiếc đồng hồ quả quýt bằng kim loại, mặt số ngà đã ngả vàng, nắp còn đóng kín. Trên lớp bụi mỏng phủ quanh viền nắp có một vệt sạch, như thể có người vừa cầm nó lên và đặt xuống.
Thanh lấy chiếc đồng hồ ra. Anh không cần mở nắp cũng biết nó đã dừng, vì không có tiếng gì phát ra khi anh lắc nhẹ. Anh mở nắp, và kim giờ, kim phút nằm chồng lên nhau ở con số ba. Kim giây cũng đứng yên, nhưng lệch một chút, như đã dừng giữa chừng.
3 giờ 10.
Thanh không nói gì. Nhưng trong đầu anh, một con số khác hiện lên, rõ như chữ viết trên màn hình điện thoại cũ của mẹ anh: 3 giờ 10, cuộc gọi kéo dài bốn giây, không có ai nói.
“Đồng hồ này của ai ạ?”
“Của cậu chứ của ai. Của nhà cậu đấy.”
“Bà lấy ở đâu ra?”
“Thì người ta gửi cho bà giữ. Bà giữ mười năm rồi đấy nhé.”
Bà vỗ vỗ cái hộp, mặt có vẻ bực.
“Hồi đó bà được dặn giữ cho nhà cậu, bà giữ kỹ lắm. Có chết bà cũng không để mất.”
“Ai dặn bà ạ?”
Bà Tuyết không trả lời câu đó. Bà chỉ vào chiếc quả quýt.
“Dặn là đừng lên dây. Thế thôi. Bà có động vào đâu.”
Anh nhìn bà, rồi nhìn chiếc đồng hồ trong tay mình. Những lời ấy không giống một lời dặn vừa mới nghe hôm qua. Nó giống một câu đã được nhắc đi nhắc lại trong đầu một người nhiều năm, đến khi thành thuộc lòng.
Bà Tuyết lục trong túi áo, lấy ra một phong bì trắng không ghi tên. Bà đặt nó lên mặt quầy, đẩy về phía anh, rồi quay đi như thể đã làm xong một việc nặng nhọc.
Thanh mở phong bì. Bên trong là một tờ phiếu hẹn gấp làm tư, in chữ đen trên giấy vàng: tên tiệm Khải Ký, số 31 ngõ Gạch Lò, và một dấu đồng màu đã sẫm lại ở góc dưới.
Anh nhìn dấu đồng ấy rất lâu. Nét chữ của dấu tròn đều, hơi lệch về bên trái, đúng như dấu anh vẫn thấy trên những tấm phiếu cha anh viết tay, những tấm phiếu đã nằm trong ngăn kéo của ông từ trước khi anh lên mười.
“Bà ơi, ai đưa bà cái này?”
Bà Tuyết đang với tay lấy cái túi nilon. Bà khựng lại một giây, rồi cất giọng to, gần như át đi câu hỏi của anh.
“Trưa nay cháu về ăn cơm nhà đi, mẹ cháu nấu canh cua. Bà đi đây, còn phải về bán xôi nữa.”
Bà quay lưng bước ra cửa. Cánh cửa cuốn kêu lên một tiếng rồi đóng sập lại sau lưng bà.
Trong tiệm chỉ còn tiếng tích tắc của bức tường đồng hồ.
Thanh đứng yên một lúc lâu. Rồi anh cầm chiếc quả quýt lên, kéo chiếc đèn bàn của cha lại gần, và đặt nó xuống dưới ánh sáng. Anh không lên dây. Anh không mở nắp sau. Anh chỉ áp mặt đồng hồ vào tai, nín thở, và chờ.
Ban đầu chỉ có sự im lặng của một bộ máy đã chết.
Rồi, từ sâu bên trong, vang lên một tiếng rất nhỏ: “tạch”.
Thanh chờ tiếp. Tiếng thứ hai không đến. Chỉ có một khoảng lặng dài, như thứ gì đó đang nằm chặn trên đường đi của bánh răng, và đang cố gắng đẩy qua.