Chương 2: Xưởng Vẽ Mưa Dột

Tống Văn Triều dùng cán cọ gõ ba tiếng lên mặt bàn pha màu khi Hứa Ninh vừa mở bản thảo ra, như thể ông muốn chặn luôn câu hỏi đang nằm trên môi cô. Xưởng vẽ rộng nhưng kín, ba mặt tường dựng tranh úp vào nhau, mùi dầu thông và vải ẩm quyện trong không khí. Lục Trạch đứng gần cửa sổ, máy ảnh đã giơ lên nửa chừng, còn Hứa Ninh thấy ngay trang bản thảo trước mặt mình bị gấp góc tại đoạn nói về cuộc triển lãm tháng sáu năm 2022.

“Thầy bảo cần kiểm tra sổ giao tranh trước khi chụp.”

Ông Tống chấm đầu cọ vào ly nước đục rồi nhìn cô qua cặp kính lão.

“Tôi bảo kiểm tra xưởng trước. Sổ sách không có chân mà chạy.”

“Bản thảo lại có một cái tên đang chạy mất.”

“Tiểu Hứa làm biên tập hay làm thám tử?”

“Cháu chỉ muốn biết ai quản lý hồ sơ cho triển lãm đó.”

Ông Tống kéo chiếc khăn lau cọ qua tay, không trả lời. Trên bức tranh dở dang trước mặt ông là một bức tường gạch sẫm, nước mưa chảy thành những vệt xiên, trống trơn không có người. Hứa Ninh đã đọc đoạn tương ứng trong hồi ký tối qua. Tống Văn Triều kể ông được Tân Quang hỗ trợ số hóa tác phẩm, kể khách dự khai mạc đứng kín sân bảo tàng, nhưng tên người phụ trách hồ sơ bị thay bằng một câu mơ hồ: một nhóm trẻ làm việc rất tận tâm.

Lục Trạch hạ máy ảnh xuống.

“Ánh sáng ở đây tốt hơn sau mười một giờ. Tôi muốn chụp cửa sổ phía bắc và giá tranh trước.”

“Cậu chụp tranh hay chụp cái nhà cũ này?”

“Cả hai. Hồi ký cần thấy thầy đã làm việc ở đâu.”

“Cậu cứ chụp. Đừng chụp mặt tôi khi tôi chưa kịp già đi cho tử tế.”

Lời nửa đùa của ông khiến người trợ lý ở góc phòng cười khẽ. Hứa Ninh không cười. Cô để Lục Trạch đi quanh xưởng, còn mình lần theo các nhãn dán dưới khung tranh. Nhiều tấm ghi năm vẽ, kích thước, tên người sưu tập; riêng ba bức thuộc triển lãm năm 2022 chỉ có mã số bằng bút chì. Một mã bắt đầu bằng TQ-22, giống hệt tiền tố cô thấy trong danh mục tài liệu bị thiếu.

“Thầy Tống, những mã này có trong sổ giao tranh chứ?”

“Có lẽ.”

“Cháu cần đối chiếu trước khi viết chú thích.”

“Chú thích thì viết theo tác phẩm, đừng viết theo người.”

“Nếu người đã sửa hồ sơ tác phẩm thì sao?”

Chiếc khăn trong tay ông Tống dừng lại. Người trợ lý lặng lẽ bưng khay trà đi vào trong. Ngoài sân, nước mưa từ mái tôn đổ xuống thùng gỗ nghe nặng như ai đó trút cả xô đá nhỏ.

Ông Tống quay sang Lục Trạch.

“Cậu có biết biên tập của tôi hôm nay đến để làm gì không?”

“Để hoàn thành hồi ký.”

“Còn cô ấy muốn hoàn thành cái gì?”

Lục Trạch nhìn Hứa Ninh, rồi nhìn lại bức tường mưa trên giá vẽ.

“Tôi không biết.”

Hứa Ninh khép bản thảo lại. Cô không cần Lục Trạch đoán hộ mình, càng không cần ông Tống dùng câu hỏi để buộc cô lùi lại.

“Cháu muốn phần trong sách đúng với hồ sơ. Chỉ vậy thôi.”

“Người ta thường nói chỉ vậy thôi khi họ sắp đào cả nền nhà lên.”

“Nếu nền nhà đã rỗng, phủ thảm lên cũng không đứng được lâu.”

Ông Tống nhìn cô rất lâu. Sau cùng ông quay đi, chống tay lên bàn pha màu.

“Lục Trạch, cậu chụp đi. Chụp thứ cô ấy cần nhìn.”

Lục Trạch không hỏi lại. Anh đổi sang ống kính dài, đứng trước giá tranh rồi hạ thấp người. Hứa Ninh tưởng anh sẽ chụp mặt tranh, nhưng tiếng màn trập vang lên khi ống kính hướng về cuốn sổ giao tranh nằm dưới chân giá vẽ. Cuốn sổ bìa xanh bị kẹp giữa hai thùng gỗ, một góc đã thấm nước, bên ngoài còn dính dấu giày mờ.

“Sổ ở đó từ đầu sao?”

Người trợ lý bước ra với ấm trà, nghe cô hỏi thì vội đặt khay xuống.

“Sáng nay thầy bảo tôi mang ra để kiểm tra, nhưng thầy chưa mở.”

Tống Văn Triều cau mày.

“Tôi bảo cậu để trên bàn, ai bảo nhét dưới tranh?”

Người trợ lý tái mặt, cúi xuống lấy sổ. Hứa Ninh đỡ một đầu bìa giúp cậu, ngón tay chạm phải giấy ẩm lạnh. Cô lật đến những trang tháng sáu năm 2022. Mực ở nhiều dòng đã nhòe, nhưng cột mã tranh còn đọc được. Tên người nhận bị che bởi một vệt nước rộng, riêng ở mép dưới hiện ra nửa con dấu đỏ, hình vuông có bốn nét cong như cánh quạt.

Lục Trạch lại bấm máy.

“Đừng chạm thêm.”

“Anh chụp cái gì?”

“Vệt nước.”

“Nước cũng cần làm tư liệu à?”

“Nước không. Dấu dưới nước có.”

Anh đưa màn hình máy ảnh cho cô. Ảnh phóng gần khiến nửa con dấu rõ hơn. Hứa Ninh từng thấy biểu tượng ấy trong hồ sơ hợp tác của Vân Trang, trên phong bì mời tài trợ, trên trang đầu rất nhiều tài liệu không có gì đáng ngờ. Nhưng trong cuốn sổ giao tranh của một họa sĩ, ngay cạnh dòng mất tên người nhận, nó không còn vô hại.

“Dấu của Tân Quang.”

Ông Tống giật lấy cuốn sổ, lật nhanh vài trang rồi đóng sầm lại. Trên gương mặt nhăn nheo của ông, vẻ khó chịu ban đầu đã rút đi, thay bằng thứ gì đó cứng hơn.

“Cô nhìn một nửa dấu đã muốn viết cả bản cáo trạng?”

“Cháu muốn biết vì sao dấu của họ nằm ở đây.”

“Vì họ tài trợ triển lãm, thế thôi.”

“Vậy tên người quản lý hồ sơ là ai?”

“Không phải việc của cô.”

“Nhưng là việc của cuốn hồi ký này.”

“Cuốn hồi ký này kể về tranh, không kể về những kẻ đứng sau bàn giấy.”

Hứa Ninh nhìn vào bàn tay ông đang đè trên cuốn sổ. Bàn tay ấy dính sơn xanh, đầu ngón run nhẹ như đã mỏi. Cô có thể chọn cách dịu giọng để lấy lòng một tác giả khó tính, nhưng phần bản thảo bị bỏ trống vẫn nằm trước mặt, còn nửa con dấu kia vừa hiện ra đúng ở nơi không nên có.

“Nếu thầy không muốn kể, cháu sẽ ghi phần đó chưa xác minh. Nhưng cháu không thể bịa một nhóm trẻ tận tâm để lấp vào.”

Ông Tống bật cười khô khốc.

“Cô giống ba cô ở chỗ luôn tin giấy tờ biết nói thật.”

“Ba cháu từng làm việc với hồ sơ của thầy?”

“Người làm nghề này ai chẳng từng làm với nhau.”

Lục Trạch quay mặt ra cửa sổ. Hứa Ninh thấy vai anh hơi căng lên, chỉ một thoáng rồi thôi. Cô muốn hỏi ông Tống đã biết gì về ba mình, nhưng ông đã cất cuốn sổ vào ngăn kéo dưới bàn, tiếng khóa lách cách cắt ngang cuộc đối thoại.

“Hôm nay đến đây đủ rồi. Cậu Lục chụp xong thì về, Tiểu Hứa mang bản thảo về mà sửa chỗ nào sửa được. Đừng dùng câu hỏi để làm ướt cả xưởng của tôi.”

“Thầy chưa trả lời.”

“Tôi không có nghĩa vụ trả lời mọi câu cô hỏi.”

“Vậy cháu cũng không có nghĩa vụ ký chú thích sai.”

Lục Trạch bước đến gần, không chạm vào cô nhưng đứng chắn giữa cô và chiếc bàn. Giọng anh thấp hơn tiếng mưa.

“Hứa Ninh, hôm nay dừng ở đây.”

“Anh sợ tôi hỏi được điều gì?”

“Tôi sợ cô ép một người không định nói thì sẽ chỉ nhận thêm lời nói dối.”

Ông Tống ném chiếc chìa khóa đồng lên mặt bàn. Nó xoay hai vòng, dừng ngay sát bìa bản thảo của Hứa Ninh.

“Tủ tư liệu ở phòng trong. Nếu cô đã thích giấy đến thế, tự đi mà xem. Nhưng chỉ hôm nay, và đừng nói tôi chưa từng cho cô cơ hội.”

Hứa Ninh nhặt chìa khóa. Trên đầu chìa có treo một thẻ nhựa bạc màu, viết bằng bút mực xanh: TƯ LIỆU 3. Cô không đáp lời cảm ơn, chỉ cất nó vào ngăn nhỏ trong túi xách. Khi cô ngẩng lên, ông Tống đã quay lưng vào bức tranh dở dang.

Lục Trạch thu máy ảnh, nhìn thẻ chìa khóa trong tay cô.

“Tôi đi cùng cô.”

“Tủ có khóa, không có gì phải chụp.”

“Có thể có thứ cần chụp trước khi bị ai đó bảo là chưa từng tồn tại.”

Hứa Ninh siết quai túi. Hành lang dẫn vào phòng trong tối hơn xưởng vẽ, cuối hành lang là cánh cửa sắt sơn xám. Cô tra chìa khóa vào ổ, nghe tiếng kim loại cọ nhau khô khan. Cánh cửa mở ra một khe, và mùi giấy cũ từ bên trong thở ra.