Chương 2: Người Giao Hồ Sơ

Chu An đứng ở chân cầu thang khi Bạch Tâm vừa gỡ tờ giấy hẹn khảo sát khỏi khung kính để đọc lần thứ không biết bao nhiêu. Từ vị trí ấy anh có thể thấy nét bút chì cô khoanh quanh ngày ba mươi mốt tháng tám, vòng tròn đậm đến rách cả mặt giấy.

“Tôi tưởng anh chỉ hẹn ngày khác để lấy cốc cà phê.”

“Tôi đến giao một văn bản. Và lấy cốc cà phê nếu cô vẫn giữ lời.”

Anh đưa cô phong bì mỏng không có dấu đỏ, bên trong là bản hướng dẫn thủ tục tiếp nhận ý kiến cho dự án cải tạo khu phố. Bạch Tâm lật từng trang. Chữ rất nhiều, phần quan trọng nhất lại nằm trong một dòng cuối trang ba: người thuê và hộ kinh doanh có thể gửi ý kiến bằng văn bản trong thời hạn công bố phương án.

“Giấy hẹn của cậu tôi viết như thể chúng tôi chỉ có việc xếp sách vào thùng.”

“Giấy hẹn khảo sát không phải quyết định thu hồi.”

“Anh phân biệt được, người nhận giấy thì chỉ thấy hạn chót.”

“Vì vậy tôi mang cái này đến.”

Bạch Tâm ngước lên. Chu An đứng cách quầy đúng một sải tay, áo sơ mi hôm qua đã thay, nhưng vệt cà phê vẫn hằn rất nhạt ở cạnh bìa hồ sơ mới. Cô không biết anh lấy quyền gì để có bản hướng dẫn ấy. Câu hỏi đến sát môi, rồi cô kìm lại, quay sang máy pha.

“Cà phê đen, không đường?”

“Đúng.”

“Đổi lại, anh đọc văn bản cho tôi theo tiếng người.”

“Được.”

Trên gác, hai người ngồi ở chiếc bàn sát cửa sổ. Bạch Tâm đặt trước mặt anh cốc cà phê và ba tờ giấy: giấy hẹn khảo sát, hướng dẫn thủ tục, bản hợp đồng thuê gác hai mà cậu cô vừa tìm trong ngăn kéo. Chu An không lật ngay. Anh lấy bút, đánh dấu từng mục, hỏi cô ngày nhận thư và người ký nhận, rồi mới nói.

“Họ có quyền khảo sát hiện trạng, nhưng không thể yêu cầu giao mặt bằng chỉ bằng giấy này. Nếu phương án chưa công bố đầy đủ, thời hạn tiếp nhận ý kiến chưa bắt đầu đúng nghĩa.”

“Thế dòng ‘chuẩn bị bàn giao’?”

“Là cách viết gây áp lực. Không phải căn cứ thay thế cho thủ tục.”

“Anh nói chắc chứ?”

“Tôi nói chắc về những gì văn bản có và không có.”

Bạch Tâm thở ra, nhưng không hề thấy nhẹ nhõm. Một người có thể nói đúng luật mà vẫn để cả dãy phố biến mất. Cô kéo tập hợp đồng về, nhìn xuống mái hiên tiệm vải đối diện. Đúng lúc ấy, hai khách quen lên gác: một cô giáo dạy tiểu học thường mang bài chấm, và chủ quầy mì ở đầu dốc. Họ nhìn thấy giấy tờ, tự nhiên hạ giọng nhưng không tránh được.

“Cô Tâm, họ tính bồi thường theo diện tích hay theo doanh thu?”

“Chưa ai trả lời tôi chuyện đó.”

“Bồi thường xong thì tôi bán mì ở đâu? Khách của tôi toàn người làm ca sớm quanh đây.”

“Tôi cần biết lối đi phía sau có còn không. Mỗi lúc mưa, học sinh của tôi chạy qua đó tránh xe.”

Chu An không chen vào. Anh nhấp cà phê, mắt đặt trên hai người như đang nghe một cuộc họp mà không có biên bản. Bạch Tâm đáp từng câu bằng điều cô biết, càng đáp càng thấy mọi người không chỉ sợ mất một chỗ buôn bán. Họ sợ một con đường bị cắt đứt khỏi nhịp sống đã quen.

Sau khi khách đi, anh kéo tờ giấy nháp lại gần.

“Cô vừa nghe được ba vấn đề khác nhau.”

“Tôi nghe được ba người đang lo.”

“Đúng. Nhưng nếu gửi đi như vậy, người đọc sẽ chỉ thấy ba lời than.”

“Vậy anh muốn họ nói thế nào mới vừa tai?”

“Tôi muốn người nhận phải trả lời từng chuyện. Lối thoát phía sau, chỗ kinh doanh tạm, cách tính bồi thường. Đó là những thứ có thể kiểm chứng.”

Giọng anh vẫn lạnh vừa đủ để Bạch Tâm khó chịu, nhưng cô không thể nói anh sai. Cô nhìn tờ nháp, rồi lấy hộp thiếc dưới quầy ra. Chu An nhìn theo khi cô mở nắp. Bên trong là những tấm thẻ lót cốc, mép đã ngả màu vì cà phê và thời gian.

“Tôi ghi những câu khách nói. Không phải để làm đơn.”

“Nhưng có thể bắt đầu từ đó.”

Tấm cô rút ra ghi bằng nét mực xanh đã nhòe: La Dung, Minh Kim — Đồng hồ có thể thay vỏ, kim đừng mất. Bạch Tâm đặt nó bên cạnh cốc của Chu An.

“Bác La nói hôm qua.”

“Ông ấy đang nói về tiệm đồng hồ?”

“Bác ấy nói về phố. Nhưng người làm dự án của các anh có nghe nổi không?”

Chu An đọc câu ấy rất lâu. Dưới một khoảng lặng, tiếng kim đồng hồ từ tiệm Minh Kim vọng lên từng nhịp nhỏ. Anh gấp tấm thẻ lại theo đường chéo, rồi lập tức mở ra, như sợ làm hằn nếp giấy.

“Họ sẽ không nghe nếu chỉ được nói rằng đây là ký ức.”

“Ký ức thì không đáng nghe sao?”

“Đáng nghe. Nhưng phải chỉ ra nó gắn với nơi nào, lối nào, nghề nào, người nào. Khi ấy, không ai được phép bảo đó là cảm tính rồi bỏ qua.”

Bạch Tâm muốn cười nhạt, vì anh biến một câu nói của La Dung thành một loại tài liệu. Thế nhưng cách anh đặt tấm thẻ lại trên bàn rất cẩn thận, không giống người đang coi nó là thứ dùng một lần. Cô ngồi xuống đối diện.

“Anh Chu, anh là nhân viên giao hồ sơ thật à?”

“Hôm nay tôi đang giao hồ sơ.”

“Tôi hỏi nghề của anh.”

“Tôi làm việc liên quan đến dự án.”

“Một câu trả lời khéo quá cũng giống né tránh.”

“Tôi không thể nói nhiều hơn lúc này.”

“Vậy tôi cũng không thể tin nhiều hơn lúc này.”

“Hợp lý.”

Anh không tìm cách thuyết phục thêm. Chính vì vậy, Bạch Tâm càng không biết phải đẩy anh ra sao. Chu An chỉ cầm bút, viết lên tờ nháp ba cột: điều đang có, điều có nguy cơ mất, điều cần trả lời. Anh xoay tờ giấy sang phía cô.

“Nếu cô muốn phản hồi, đừng bắt đầu bằng việc chứng minh mình đáng thương.”

“Tôi chưa từng định làm thế.”

“Tốt. Vậy bắt đầu bằng việc chứng minh khu phố này đang vận hành thế nào.”

Buổi trưa, Bạch Quân mang lên một thùng sách vừa nhận từ nhà in. Ông thấy Chu An thì khựng lại, nhưng Bạch Tâm đã đưa ông bản hướng dẫn. Ông đọc hết, kính lão trượt xuống sống mũi.

“Có đoạn bảo phải công bố phương án. Chúng ta chưa được xem phương án nào.”

“Đó là điều cháu vừa nói.”

“Cậu không hỏi cháu. Cậu hỏi người giao hồ sơ.”

Chu An đứng dậy, nhận lấy thùng sách từ tay ông Bạch.

“Ông Bạch có thể yêu cầu họ ghi nhận bằng văn bản rằng hiệu sách chưa nhận được bản công bố đầy đủ.”

“Cậu bé, ông không cần ai dạy ông ký tên. Ông chỉ cần biết ký xong, người ta có đọc không.”

“Nếu nhiều người cùng yêu cầu câu trả lời cụ thể, họ phải đọc.”

Bạch Quân nhìn anh, rồi nhìn bậc cầu thang dẫn xuống nơi tờ thông báo mới được dán ngay ngắn. Ông không cảm ơn, chỉ nhấc thùng sách còn lại và đi xuống. Chu An để thùng sách trên ghế, dường như hiểu đây đã là một câu trả lời.

Chiều đến, Bạch Tâm ghé Minh Kim mang cho La Dung một cốc cà phê. Ông đang mở mặt sau một chiếc đồng hồ để bàn, từng bánh răng xếp trên khăn nhung đen. Nghe cô kể về ba cột trên tờ nháp, ông đưa tay nhận cốc mà không uống ngay.

“Cậu ta bảo cháu gom lời người ta thành thứ họ phải trả lời?”

“Vâng.”

“Không sai. Đồng hồ muốn chạy, từng cái bánh răng phải nằm đúng chỗ. Nhưng cậu ta có nói cho cháu biết cậu ta thuộc về người lắp cái đồng hồ ấy không?”

“Chưa.”

La Dung cười mỏng. Ông dùng nhíp gắp kim phút đặt lại mặt đồng hồ.

“Vậy cháu nghe điều đúng, nhưng đừng giao cả cái chìa khóa.”

Khi Bạch Tâm trở lại quán, Chu An đã để cốc rỗng trên quầy cùng tờ giấy ba cột. Tấm thẻ lót cốc của La Dung nằm trên cùng, dưới nó là dòng chữ anh viết rất gọn: cần xác định vị trí và giá trị sử dụng của Minh Kim.

Cô gấp giấy lại, bỏ vào hộp thiếc. Ngày mai, cô sẽ kéo người đàn ông này đến tiệm đồng hồ, để xem một người chỉ biết hỏi các câu có thể kiểm chứng sẽ trả lời ra sao trước thứ không thể thay thế bằng con số.