Thanh Ca xách rổ cải ra khỏi vườn, bước đều như mọi lần trao rau lấy gạo. Qua khe song của cửa ngạch, nàng thấy đèn chòi gác sau lưng lão Phùng cháy lép kẹp, còn lão thì đứng nép vào bóng tường, ho khan thêm một tiếng nữa cho đủ tiếng.
Lão không nhìn rổ cải. Lão nhìn lên đầu tường bắc, nơi bóng đêm đặc quánh như mực tàu.
“Cải thu năm nay lên có đều không?”
“Đều. Đất trộn tro, nên lá đen và dày.”
Nàng đặt rổ xuống bậc đá.
“Trên tường bắc có gì à?”
Lão Phùng ho thêm hai tiếng, rồi kéo vạt áo lên che miệng, như thể đã quên mất câu nàng vừa hỏi.
“Lão nô già rồi, tai nặng lắm.”
Thanh Ca không đáp ngay. Nàng biết lão không điếc. Lúc nãy, khi nàng đứng cuốc đất, nàng đã nghe tiếng lão tắt tiếng ho để nghe ngóng bên ngoài. Có người biết lắng nghe thì không bao giờ điếc thật.
Nàng cúi xuống, nhặt lên một lá cải rơi cho vào rổ, rồi nói chậm rãi, đúng từng chữ, như nói với một người có tai tốt.
“Ta hỏi trên tường bắc có ai không.”
Lão Phùng quay đầu sang bên, nhìn về phía kênh Ngự câu xa xa, như thể bên đó vừa có tiếng gọi.
Nàng đứng im một lúc. Ba năm qua, nàng đã học được rằng với lão, im lặng là một cách trả lời.
Lính tuần đi qua ngoài con đường lát đá, đèn lồng lắc lư, tiếng giáo gõ xuống đất đều đều. Lão Phùng bỗng hắng giọng thật to.
“Thẩm thị!”
Tiếng lão vang lên đủ để ngoài đường nghe thấy. Nàng nhìn lão, rồi nhìn đèn lồng đang xa dần, và hiểu đó là lời nhắc: có người đang nghe, nàng phải giữ đúng danh phận của mình.
“Dạ, Phùng công công.”
Nàng cúi đầu.
“Gạo tháng này còn chờ sáng mai mới phát.”
Tiếng giáo xa dần. Khi không còn ai, lão Phùng hạ giọng xuống, và tiếng gọi lần này nhỏ đến mức gần như chỉ để nàng nghe.
“Cô nương.”
Cách xưng hô ấy làm ngực Thanh Ca khẽ thắt lại. Đã lâu rồi không ai gọi nàng như thế.
Nàng bước sát tới khe song, đặt tay lên thanh gỗ lạnh ngắt.
“Phùng công công có mở được cổng không?”
“Cổng viện có hai ổ khóa. Chìa trong tay lão nô chỉ mở được ổ trên. Ổ dưới do Quý phi nương nương giữ, có dấu ấn phượng.”
“Vậy công công không mở được.”
“Lão nô không mở được. Mở cổng lúc không có lệnh là tội chết. Lão nô đã sống đủ lâu để biết điều đó.”
Thanh Ca nhìn lão, và thấy trong ánh đèn lép kẹp một người già đang co vai lại, như cố làm mình nhỏ hơn cái chòi gỗ sau lưng.
Nàng không ép lão. Có những người không thể bị ép, chỉ có thể để họ tự quyết.
Lão Phùng cúi xuống, như thể muốn nhặt cái rổ. Tay lão dừng lại trên bậc đá, ngay bên cạnh một vệt bùn khô, nhỏ thôi, chỉ vừa một bàn chân trẻ con, còn dính vài cọng rơm.
Lão nhìn vệt bùn rất lâu. Rồi lão thở dài, không phải một tiếng ho.
“Lão nô không để trẻ chết trước cửa viện.”
Tim Thanh Ca đập mạnh một nhịp. Nàng định chối, định nói trong viện chỉ có rau và chuột, nhưng lời vừa tới cổ họng thì lão đã ho khan, một tràng dài đến nỗi lão phải vịn vào khung cửa.
Lão ho xong.
“Năm đó cũng một đêm thế này, lão nô đã giả điếc một lần.”
Lão dừng lại. Không nói thêm, cũng không giải thích. Môi lão mím chặt như sợ có thứ gì đó lọt ra ngoài.
Thanh Ca nhớ lại, nhưng ký ức chỉ hiện lên mờ như hơi nước trên kính: một tiếng gọi, một cánh cửa, và mùi gì đó cháy khét. Nàng không nắm được nó. Nó trôi đi như đất bị nước cuốn.
“Công công nói gì?”
Lão Phùng lắc đầu, rồi nhìn về phía sau bức tường viện, nơi có băng khố cũ.
“Dưới băng khố lạnh quanh năm. Không ai muốn ngó vào đó. Người sống ở đây biết chỗ nào lạnh, nên cũng biết chỗ nào để yên.”
Nàng ghi nhớ câu đó, như ghi nhớ một luống đất nào đó mà chưa đến mùa thì chưa biết trồng gì.
“Lão nô nói đến đây thôi.”
Phùng Đắc Lộc chỉnh lại áo.
“Cô nương về vườn đi. Lính ngoài không vào được nếu không có lệnh. Thích khách cũng không ra được trước giờ Dần ba khắc, nên chúng sẽ lục đến tận cùng.”
“Vậy chúng sẽ lục vườn.”
“Vậy nên cô nương phải về vườn.”
Lão lần đầu nhìn thẳng vào mắt nàng.
“Đừng để ai thấy cô nương đứng ở đây lâu.”
Nàng nhấc rổ cải lên, quay về vườn được mấy bước thì trên đầu tường bắc vang lên tiếng móc sắt cào lên đá. Ken két. Rồi lại một tiếng khác, cách tiếng trước đúng một nhịp thở.
Hai nhịp. Có hai người đang trèo lên.
Lão Phùng không nói thêm lời nào. Đèn chòi sau lưng lão vụt tắt, và cả cửa ngạch chìm vào bóng tối.
Thanh Ca đứng giữa vườn, giữa cửa ngạch và giếng cạn, trong tay chỉ còn chiếc rổ cải.